Tojikiston - yakkalantirish siyosatining qurboni?

Tojikiston haqida hammamiz eshitganmiz, lekin bu mamlakat haqida ko'pchilik chuqur bilimlarga ega emas. Buning sabablari ko'p bo'lishi mumkin, lekin asosiy sabab ikkita: 1. Sovet Ittifoqi davridayoq Tojikistonning boshqa Sovet mamlakatlari bilan aloqasining sustligi, iqtisodiy qoloqligi va uning milliy chegaralanish davrida hech qanday madaniy markaz yoki sivilizatsiya atrofida tashkil qilinmaganidir. 2-sabab Sovet Ittifoqi parchalanishi bilan Tojikiston fuqarolar urushiga sho'ng'idi, natijada unga qo'shni bo'lgan mamlakatlar bu fuqarolar urushini o'z hududlariga o'rmalab ketishini oldini olish maqsadida u bilan chegaralarini batamom yopadilar. Buning oqibatida Tojikiston nafaqat o'zining geografik jihatdan noqulay o'rni, balki fuqarolar urushida ko'rgan talofatlari, ustiga ustak diplomatik yakkalanishning ayanchli qurboni bo'ldi. Mamlakat hali hozirgi kungacha o'z qaddini rostlagani yo'q, Hozirda mamlakat dunyoning eng kambag'al mamlakatlari o'nligiga kiradi (ushbu o'nlikda Qirg'iziston ham bor), mamlakat qarzi uning YIM ning 30%dan oshig'rog'ini tashkil qiladi. Hozirda mamlakatning asosiy iqtisodiy poydevorini chet ellarda ishlayotgan Tojikiston fuqarolarining kiritayotgan valyutalari tashkil qiladi.
Ho'sh tojikistonni qanday kelajak kutmoqda? Hozirgi vaziyatdan chiqish uchun qanday ishlar amalga oshirilmoqda?

Rossiyaning Xitoyga neft sotish bitimi - dunyo energetika muvozanatini o'zgarishi?

21 iyun 2013 yil Rossiya va Xitoy o'rtasida neft eksporti haqida yirik bitim imzolandi. Unga ko'ra Rossiya kelgusi 25 yil davomida Xitoyga umumiy bahosi 270 milliard AQSh dollarlik miqdorda neft yetkazib berishi darkor. Bu bitim Rossiyaning umumiy neft eksportini 2 barobarga oshiradi va uni G'arb iste'molchi mamlakatlariga qaramligini sezilarli darajada kamaytiradi.
Tarixdan hammamizga ma'lumki Rus-Xitoy aloqalari juda ham nozik ahamiyatga ega bo'lgan, 1969-yildagi Amur daryosidagi kichik orol ustidagi boshlangan bahs, ikki dunyoning yirik kommunistik davlatlar - Xitoy Xalq Respublikasi va Sovet ittifoqining "abadiy do'stligiga" chek qo'ydi. Hatto Sovet Ittifoqi parchalanib ketgan bo'lsada bugungi kunda ikki mamlakat o'rtasidagi siyosiy aloqalar do'stona holatga qaytganicha yo'q. Albatta ikki mamlakat G'arbning yoyiluvchan siyosati qarshisida bizga "umumiy ittifoqchilar"day ko'rinishi mumkin. Lekin geopolitik nuqtai nazardan Rossiya va Xitoy bir biriga kuchli raqobatchidir.

Mo'g'uliston - yangi "Eldorado"?

Biz Mo'g'uliston mamlakati haqida eshitganimizda birinchi navbatda ko'z oldimizga dasht va cho'llardan tashkil topgan va aholisi asosan chorvachilik, mayda dehqonchilik bilan shug'ullanadigan mamlakat keladi. Haqiqatdan ham bu mamlakat butun XX-asr davomida ikki yirik sotsialistik mamlakatlar -Sobiq Sovet Ittifoqi va Xitoy orasida o'zini na siyosiy jihatdan na iqtisodiy jihatdan namoyish qila olmagan. Bu holat hatto sotsialistik blokning qulashi bilan ham davom etdi, Mo'g'uliston dunyo haritasidagi ulkan hududiga qaramasdan hech qanday ahamiyatga ega bo'lmagan davlat sifatida qaralib kelingan. Lekin so'ngi besh yil ichida vaziyat tubdan o'zgardi. Mamlakatning YIM mahsulotidagi o'sish o'rtacha 6% (2010) dan 17%ga (2013) oshishi kutilmoqda, kelajakda ham bu o'sish shu ahvolda davom etishi va Mo'g'uliston o'zining YIM har ikki yilda ikki barobarga ko'paytirib borishi mumkinligi ko'zda tutilmoqda. Ho'sh nimani hisobiga? Bugungi maqolamiz aynan shu mavzuga bag'ishlanadi.

Mo'g'uliston xaritasi

ERONNING YANGI RAHBARI VA U HAQIDA BILISHIMIZ KERAK BO`LGAN 5 NARSA

15-iyun kuni Eron rasmiylari mamlakatda bo`lib o`tgan saylov natijalarini e`lon qilishdi va unga ko`ra saylovda mo`tadil qarashlarga ega deb ko`riladigan Hasan Ruhoniy g`olib chiqqani ma`lum bo`ldi. Bu xabardan so`ng Eron ko`chalarini bayramona kayfiyatdagi Hasan Ruhoniy tarafdorlaridan tashqari saylov natijalaridan norozi odamlar ham to`ldira boshladilar. Shunga qaramay, president saylab bo`lindi va ortiq norozlik befoyda. Endilikda butun dunyo so`nggi vaqtlarda xalqaro aloqalarda keskinlashib ketgan Eron masalasini yumshatishda mamlakatning yangi rahbariga umid ko`zi bilan qaramoqda. Xo`sh, biz Hasan Ruhoniy haqida nimalarni bilamiz va u Eron taqdirini qay darajada o`zgartira oladi? Quyida biz yangi rahbar to`g`risida bilishimiz kerak bo`lgan 5 omilga ko`z tashlab chiqamiz:

KASPIY DENGIZINING HARBIYLASHTIRILISHI - KASPIYBO'YI GEOPOLITIKASINING TUBDAN O'ZGARISHI

AQSh va NATO qo'shinlarining tobora O'rta Osiyo va Yaqin Sharqqa kirib kelishi bilan shu hududlar bilan bog'liq barcha hududlarda geopolitik o'yinlar yuzaga kela boshladi. 2000-yilgacha deyarli Rossiyaning ta'siri ostida bo'lgan Kaspiy dengizi ham bu o'yinlardan chetda qolib ketmadi. Dunyoda tobora yoqilg'i resurslarga talabning oshishi va asosiy neft-gazni eksport qiluvchi Arab mamlakatlaridagi notinchliklar dunyoning yirik import qiluvchi mamlakatlar diqqatini shu hudduddagi ulkan yoqilg'i resurslari jalb eta boshladi. Kaspiy dengizini harbiylashtirish bir nechta maqsadlarni ko'zda tutadi; dastlab tobora dunyoda kuchayib borayotgan terroristik hujumlardan himoyalanish bo'lsa, boshqa tomondan Kaspiy dengizini chegaralanishida har bir davlat o'ziga tegishli hududni havfsizlantirishni kuchaytirishga kirishib ketdi. Shuningdek quvur transporti, burg'alash markazlarini himoyasi, iqlimiy o'zgarishlar oqibatida kelib chiquvchi muammolarga tayyor turish kabi maslalalar ham shular jumlasidandir.

Kaspiy dengizining chegaralanishi

TURKIYA: TAKSIM MAYDONI “TAHRIR”GA AYLANMOQDAMI?

Mana 10 kundan oshiqroq muddatki, Turkiyada amaldagi Rajab Tayyip Erdogan hukumati va uning qudratdagi Adolat va Taraqqiyot Partiyasi (turkcha qisqartmadagi AKP nomi bilan mashxur)ga qarshi ommaviy norozilik namoyishlari tinmayotir. Garchi bu namoyishlar hozircha mamlakat siyosiy tizimida jiddiy o`zgarishlarga sabab bo`lmagan bo`lsada, yaqinlashib kelayotgan saylovlar oldidan Turkiya kelajagini savol ostiga qo`yilishiga sabab bo`lishi mumkin. 

Alloh nomi bilan... So'ngi yo'l - Islomizm propoganda mashinasi (4-qism)

Islomizm va Jihodga bag'ishlangan o'tgan galgi maqolalarimizda, biz Islomizm va Xalqaro jihodning qanday paydo bo'lishi, rivojlanishi, harakatlari va nihoyat mag'lub bo'lishini ko'rib o'tgan edik. Bugungi maqolamiz shu maqolalar turkumining so'ngisi bo'lib u Islomizmning ohirgi urushi ya'ni ommaviy-axborot vositalari orqali propoganda urushiga bag'ishlanadi.

ANARXIYA VA GEGEMONIYA

Yer yuzida yashaydigan insoniyatning deyarli har biri tenglikni qo`llab quvvatlaydi: irqlar o`rtasidagi tenglik, etnik guruhlar o`rtasidagi tenglik, jinslar, ya`ni ayol-erkak tengligi va hakozo. Biroq bizning sohada, ya`ni geosiyosatda tenglikka hamisha ham amal qilinmaydi. Geosiyosatda birovning manfaati hisobga olinmaydi, har bir davlat faqat o`zi yakkahukmdor bo`lishga intiladi. Asrlar mobaynida dunyoning geosiyosiy markazi bo`lib kelgan Yevropaning qudratli kuchlari nafaqat mintaqa, balki butun dunyoda gegemon bo`lish uchun har nega qo`l urib keldilar. Ularning bu harakati jahon geosiyosiy maydonida kuchlar nisbati shakllanishiga turtki berdi va kuchlar nisbati davomiy urushlarga sabab bo`ldi. Farqli o`laroq, Sharqiy Osiyoda Yevropadagidek kuchlar muvozanati shakllanmadi. Bu mintaqada 14 asrdan 19 asrga qadar Xitoy dominantlikni o`z qo`lidan bermadi. Sharqiy Osiyoda gegemoniyaga intilib, Xitoy Imperiyasi bilan raqobatga kirishadigan aytarli davlat yo`q edi. Tan olish kerakki, xuddi shu omil tufayli Sharqiy Osiyoning asrlar mobaynidagi siyosiy hayoti Yevropanikidan ko`ra ancha barqarorroq kechdi.

Anarxiya jahondagi beqarorlikning asosiy manbaidir