SHOKOLAD GEOSIYOSATGA ARALASHGANDA…

Geosiyosatda ta`sir ko`rsatish uchun foydalaniladigan instrumentlar talaygina: harbiy kuch, iqtisodiyot, mafkura va hokazo. Lekin shokolad geosiyosiy instrument bo`lganini eshitganmisiz? Unday bo`lsa, bizga quloq tuting.

YANA SURIYA HAQIDA…

Avgust oyining o`rtalaridan beri nainki jahon, balki siyosatga oshno o`zbeklarning butun diqqat e`tibori Suriya Inqirozida bo`lib keldi, desak mubolag`a bo`lmaydi. Men ham shu o`tgan bir oy ichida, garchi oldingi farazlarimga mos kelmasada, Suriyaga xorijiy qo`shinlar kirib kelishini har kuni kutdim. Kutdim, degani, albatta intizor bo`lib, kutganimni anglatmaydi. Shu vaqt mobaynida intervensiya uyushtirilish ehtimoli ancha katta bo`ldi. Hozir ko`rib turganimizdek, vaziyat ancha sokinlashgan.

Ozod Suriya Armiyasi askari hayolga tolgan  (Khalil Ashawi/Reuters)

SURIYA MOJAROSI - XALQARO TIZIMNING YEMIRILISHI?

Mana ikki yildirki Suriyada to'qnashuvlar davom etmoqda. Dastlab tinch namoyishlar orqali boshlangan bu tartibsizliklar hozirgi kunda Suriya aholisining hamda uning tashqi ittifoqchilarining kuchlarining nisbati balansining qanchalik mukammal muvozanatda ekanligini ko'rsatib bermoqda. Lekin Suriyadagi urush uning hududidan tashqaridagi kuchlar muvozanatini yana bir bora tekshirib ko'rishga imkon bermoqda. Ayni paytda  bu urush bizga ahvol 90-yillardagiday yoki 2000-yilning dastlabki 10 yilligiday emasligini va G'arb kuchlariga qarshi dunyoda umumiy kuch hosil bo'lganligini va  ko'rsatib berdi. Bu kuchlar ittifoq shaklida emas, balki qarshi turuvchi kuchlar sifatida namoyon bo'lmoqdalar. Ularni birlashtirib turgan asosiy omil bu G'arb kuchlarining dunyo jandarmi rolini o'ynashiga qarshi turishdir, lekin bu mamlakatlar o'zlarining ham iqtisodiy ham siyosiy tizimlari bilan bir biridan tubdan farq qiladilar. Yana shuni ta'kidlash lozimki G'arb kuchlarining ichida ham raqbatlar paydo bo'lgani bizga ma'lum bo'ldi. Bugungi mavzuimiz Suriya urushi natijasida Xalqaro aloqalar tizimining yemirilishiga bag'ishlanadi.

MISRNING KELAJAGI QANDAY: 3 FARAZ

Muborak hukumati ag`darilgandan o`tgan ikki yil davomida Misrda demokratiyani qanday qurish masalasi kun tartibining eng yuqori pog`onasidan tushmay keldi. O`tgan davr mobaynida “demokratiya” shunchalik rivojlandiki, hurfikrlilik tufayli dunyoning eng katta arab millati bir-birning qonini to`kib, fuqarolik urushi tomon odimlamoqda.

2025-YILGACHA PAYDO BO`LISHI MUMKIN BO`LGAN 5 DAVLAT

Yer yuzida davlarlar paydo bo`libdiki, xalqlar bir-biri bilan totuvlikda yashay olgan emas. Biror qudratli davlat tarkibida qolgan xalq doim ozodlikka intiladi. Bu intilish goh namoyishkorona, goh pinhona, goh tajovuzkorona, goh murosa ila kechadi.

Ozodlik ko`plab xalqlarning asriy orzusi bo`lib qolmoqda

PUTINDAN KEYINGI ROSSIYA: DEMOGRAFIK INQIROZ (2-QISM)

Ko`pchilikka  ma`lum, ayni vaqtda Rossiya demografik holati va energetika sektori sezilarli o`zgarishlar ro`y bermoqda. Rus prezidenti Vladimir Putin esa ayni o`zgarishlarni jilovlash uchun davlat siyosatini boshqa o`zanga solishga majbur bo`lyapti. Tahminlarga ko`ra, Rossiyaning hozirgi 143 mlnli aholisi 2030-yilga borib 10 foizga qisqarib ketishi mumkin. E`tiborlisi shundaki, bu qisqarish faqatgina etnik ruslar orasida kuzatilmoqda. Ham mahalliy, ham immigrant musulmonlarning soni esa keskin oshib boryapti.

PUTINDAN KEYINGI ROSSIYA: LIDERLIKKA INTILISH (1-QISM)

Bugundan e`tiboringizga Rossiyaning oldingi, hozirgi va kelgusi geosiyosiy holatini tahlil qiluvchi “PUTINDAN KEYINGI ROSSIYA” nomli 3 qismdan iborat maqolani taqdim etib boramiz. O`qib turganingiz 1-qism bo`lib, unda Putinning qudratga ko`tarilishi, 2-qismda Rossiyaning demografiyasi va energetika sektori Putin siyosati natijasida qanchayin o`zgarganligi, 3-qismda esa Putin yaratgan siyosiy tizim undan keyin ham yashab qolish-qolmasligi tahlil qilinadi.  

Dunyo tarixidagi eng katta yolg'on qurboni - Iroq.

2002-yil 29-yanvar AQSh prezidenti Jorj Bush Iroq, Eron va Shimoliy Koreyani "Yovuzlik chizig'i" deya ataydi. Bu kabi chaqiriqlar AQShning tashqi siyosatida ko'p marotaba ishlatilgan. Amerika xalqi demokratik prinsiplarni o'ziga asos qilib olgani tufayli AQSh hukumati ommaning noroziligisiz tashqi siyosatda erkin ravishda geopolitik maqsadlarni ro'yobga chiqarishi qiyin kechadi. Shuning uchun ham omma fikrini geopolitik maqsadlar bilan bir maromda yo'naltirish uchun AQSh hukumati ko'pincha "yahshi" va "yovuz" terminlarini ko'p ishlatadi. Unga ko'ra AQSh hukumati doim "yahshi" pozitsiyada bo'ladi, unga qarshi kuchlar, tajovuz qiluvchilar yoki "o'ljalar" barchasi "yovuz" kuch sifatida e'tirof etiladi. 80-yillarda Ronald Reyganning Sovet Ittifoqini "yovuz mamlakat" deb atashi ham bunga yaqqol misol bo'ladi. Bu siyosatga ko'ra AQSh o'zini dunyoga sivilizatsiya va demokratiyani yoyuvchi "yahshi" kuch sifatida ko'rsatadi va bu vazifa "Ilohiy missiya" deb ham qaraladi. Bu kabi dunyoqarash AQShning 19-asrdagi g'arbiy hududlarini zamonaviylashtirishidan meros bo'lib, hozirgi kunda AQShning dunyoda o'z gegemoniyasini yoyishda ko'p ishlatiladi.
Lekin bugungi maqolamiz asosan Iroq va uning urushdan keyingi taqdiriga bag'ishlanadi. AQShning "demokratik gegemoniyasiga" bag'ishlangan maqolamizni tez kunlarda shu yerda o'qishingiz mumkin bo'ladi.

Iroq neft strategiyasi